Lại bàn về Chiếu Cần Vương và bản Dụ Cần Vương duy nhất trong Châu bản triều Nguyễn

Tóm tắt

Cách đây nhiều năm dư luận đã nhiều lần quan tâm về câu chuyện Dụ Cần vương (có lúc gọi là Chiếu Cần vương), bởi lẽ có đến 3 văn bản đã được công bố tạm gọi là Dụ Cần vương thứ nhất, thứ hai và thứ ba. Tuy nhiên cả 3 văn bản này đến nay đang vấp phải sự hoài nghi của giới nghiên cứu, vì nguồn gốc của chúng đều khá mơ hồ. Đối chiếu nguồn tư liệu chính sử của triều Nguyễn chúng ta đều không thấy nhắc đến nội dung của ba bản Chiếu, Dụ này. Khảo cứu khối Châu bản triều Nguyễn, là các tài liệu hành chính gốc có bút tích của các Hoàng đế nhà Nguyễn chúng tôi chỉ tìm thấy duy nhất một bản Dụ mang niên hiệu Hàm Nghi đề ngày 12 tháng 6 năm Hàm Nghi nguyên niên (1885). Bài viết giới thiệu toàn văn bản Dụ này đồng thời đối chiếu, phân tích làm rõ một số vấn đề về nội dung, thể thức cũng như tính pháp lý của ba bản Chiếu, Dụ đã công bố.