Nguồn Cầu Bông ở Bình Định thế kỷ XVII-XIX

Tóm tắt

Nguồn Cầu Bông (Phương Kiệu) là một “đơn vị hành chính đặc biệt”, nguồn lớn trong hệ thống nguồn của các vương triều phong kiến Đại Việt thế kỷ XVII-XIX. Thế nhưng kết quả nghiên cứu về nguồn này còn ít, thậm chí có nhiều sai sót. Trên cơ sở khai thác, đối chiếu nhiều nguồn tư liệu khác nhau và kết quả khảo sát thực địa, bài viết tập trung làm sáng tỏ: Thời gian tồn tại, nguyên do thiếp lập, thủ sở của nguồn Cầu Bông; việc quản lý đồng bào dân tộc thiểu số, quản lý hoạt động buôn bán, thu thuế và bảo đảm an ninh vùng núi, lực lượng thương nhân, thương phẩm và chức năng kinh tế của nguồn Cầu Bông; mối quan hệ giữa nguồn Cầu Bông với khởi nghĩa Tây Sơn. Thông qua đó góp phần nhận diện sâu sắc hơn về nguồn ở Việt Nam thế kỷ XVII-XIX.