Từ con đường thiên lí đến con đường thuộc địa: Trường hợp đường bộ qua đèo Hải Vân (1802-1945)

Tóm tắt

Đường đèo Hải Vân dưới triều Nguyễn là trung tâm của con đương thiên lý Bắc Nam, đến thời Pháp thuộc là huyết mạch của con đường thuộc địa số 1. Trong thế kỉ XIX, XX, con đường này đã nhiều lần được sửa chữa, mở rộng, từ đó cũng đã bồi đắp cho tuyến đường này nhiều giá trị đặc biệt. Bài viết tập trung mô tả và làm rõ hơn quá trình xây dựng, cải tạo đoạn đường bộ qua đèo Hải Vân dưới sự trị vì của hai chính quyền: triều Nguyễn (1802 - 1884) và thực dân Pháp (1897 - 1945); bước đầu nhận định về vai trò của tuyến đường này đối với công cuộc cai trị của triều Nguyễn và thực dân Pháp cũng như đời sống xã hội Việt Nam đương thời, qua đó cung cấp thêm góc nhìn để tiếp tục cải tạo và khai thác không chỉ giá trị về mặt giao thông mà cả các giá trị về cảnh quan, văn hóa và lịch sử của tuyến đường bộ này