Tầng lớp địa chủ và tiến trình khai phá vùng đồng bằng sông Cửu Long dưới thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII-XVIII)

Tóm tắt

Bài viết phân tích vai trò của tầng lớp địa chủ trong quá trình khai phá và phát triển đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) dưới thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Dựa trên tư liệu lịch sử, nghiên cứu làm rõ sự hình thành tầng lớp này gắn với quá trình Nam tiến và chính sách di dân, khai hoang của chính quyền Đàng Trong. Khác với địa chủ ở Bắc Bộ và Trung Bộ, địa chủ tại ĐBSCL chủ yếu xuất thân từ lưu dân, thương nhân và người Hoa, giữ vai trò tiên phong trong khai khẩn đất đai và tổ chức cộng đồng. Thông qua tích tụ ruộng đất và huy động lao động, họ góp phần mở rộng canh tác, phát triển thủy lợi và thúc đẩy nông nghiệp hàng hóa, đặc biệt là lúa gạo, đồng thời thúc đẩy thương mại và hình thành các trung tâm kinh tế như Mỹ Tho, Hà Tiên, Gia Định. Ngoài kinh tế, tầng lớp này còn tham gia tổ chức xã hội và hỗ trợ quản lý hành chính. Qua đó, bài viết khẳng định vai trò quan trọng của địa chủ trong việc chuyển hóa ĐBSCL thành không gian kinh tế - xã hội năng động.