Đấu tranh ngoại giao giữa nhà Thanh và Pháp về vấn đề Việt Nam từ sau Hòa ước Giáp Tuất năm 1874 đến Hiệp định Thiên Tân năm 1884
Các tác giả
PGS. TS. Lê Trung Dũng
Tác giả
Từ khóa:
Quan hệ Pháp - Thanh,
Hòa ước Giáp Tuất (1874),
Hiệp định Thiên Tân (1884),
vấn đề Việt Nam,
Đấu tranh ngoại giao.
Tóm tắt
Bài viết khái quát cuộc đấu tranh ngoại giao giữa nhà Thanh (Trung Quốc) và Pháp nhằm giành ảnh hưởng tại Việt Nam từ sau Hòa ước Giáp Tuất năm 1874 đến Hiệp định Pháp - Thanh lần thứ nhất tại Thiên Tân (11/5/1884). Cuộc đấu tranh này phản ánh rõ tham vọng của cả hai bên đối với Bắc Kỳ, đặc biệt là âm mưu của Nhà Thanh muốn duy trì và mở rộng ảnh hưởng thông qua yêu sách về “quyền tôn chủ”. Diễn biến được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn 1 (1874 - cuối thập niên 1870), sau khi Pháp đưa quân ra Bắc Kỳ lần thứ nhất, nhà Thanh chủ yếu phản đối một cách gián tiếp, khẳng định trách nhiệm đối với Việt Nam với tư cách “nước chư hầu”. Giai đoạn 2 (đầu thập niên 1880 - cuối năm 1883), mâu thuẫn chuyển sang đối đầu trực tiếp khi Pháp đẩy mạnh xâm chiếm Bắc Kỳ, còn nhà Thanh công khai bác bỏ Hòa ước năm 1874 và yêu cầu chia sẻ quyền kiểm soát Bắc Kỳ. Sự cạnh tranh giữa hai thế lực thực dân không đạt được mục tiêu như mong muốn, đồng thời trở thành nguyên nhân trực tiếp dẫn đến chiến tranh Thanh - Pháp (1883-1885). Hiệp định Thiên Tân năm 1884 đánh dấu thất bại bước đầu của nhà Thanh, chấm dứt “quyền tôn chủ” đối với Việt Nam và mở đường cho sự thống trị của thực dân Pháp trên toàn lãnh thổ Việt Nam.
