Bàn thêm về đóng góp của gia tộc Mạc tại Trà Kiệu đối với chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong

Tóm tắt

Gia tộc Mạc tại Trà Kiệu là một “danh gia” thời các chúa Nguyễn, mở đầu là Mạc Cảnh Huống (hay còn gọi là Nguyễn Trường Huống), rồi con ông là Mạc Cảnh Vinh (còn gọi là Nguyễn Phúc Vinh) là những danh thần góp phần quan trọng trong việc tạo dựng chính quyền chúa Nguyễn ở xứ Đàng Trong buổi ban sơ, nhất là công lao mở rộng đất nước về phương Nam trong buổi đầu “mang gươm đi mở cõi” của dân tộc ta. Viết về Mạc Cảnh Huống, Mạc Cảnh Vinh… vốn đã có nhiều bài viết song để làm rõ vì cớ gì các sử gia nhà Mạc không chép gì về Mạc Cảnh Huống trong phổ đồ tộc này, vai trò của ông trong việc “tham vấn chính sách” cho chúa Nguyễn Hoàng đến đâu, “Bửu Sơn tự” thực chất là chùa nào? Hoặc Mạc Cảnh Vinh có thực sự “bình Chiêm” cùng Lương Văn Chính, có đúng ông bị chết lúc đang tại nhiệm vì bị kẻ thù phục kích hay ông chết lúc đã về hưu, vì sao mộ của ông và người vợ là công chúa Ngọc Dương lại được xem là “mộ gió”?… Bài viết này thông qua một số sử liệu và điền dã, xin góp bàn một vài điều trên.