Trong lịch sử vương triều Nguyễn giai đoạn trước khi thực dân Pháp xâm lược, chiến công chống quân Xiêm xâm lược cuối năm 1833 đầu năm 1834 là một mốc son tiêu biểu trong sự nghiệp dựng xây và bảo vệ đất nước. Do nhiều nguyên nhân, cuộc kháng chiến này đến nay vẫn chưa được giới sử học Việt Nam quan tâm nghiên cứu đầy đủ. Trên cơ sở chủ yếu khai thác các sử liệu của triều Nguyễn (đặc biệt là sách Khâm định tiễu bình Xiêm khấu phương lược chính biên), kết hợp kế thừa một số kết quả nghiên cứu của các học giả đi trước, ở bài viết này chúng tôi cố gắng phác hoạ lại diễn biến của cuộc kháng chiến qua các nội dung chủ yếu. Đó là: hoàn cảnh lịch sử và diễn biến của cuộc kháng chiến; chiến thắng Vàm Nao - Cổ Hỗ và quan hệ của nó đối với cục diện cuộc kháng chiến; ý nghĩa, tầm vóc của cuộc kháng chiến trong lịch sử dân tộc.
