Hành xử của Nguyễn Thiếp trước thời cuộc và những đánh giá của hậu thế

Tóm tắt

Thế kỷ XVIII là giai đoạn Đại Việt có nhiều biến động sâu sắc về chính trị, xã hội, đặt giới trí thức Nho học trước những lựa chọn khác nhau trong cách ứng xử với thời cuộc. Trong bối cảnh đó, La Sơn Phu tử Nguyễn Thiếp đã thể hiện một con đường hành xử đặc biệt: từ chối tham gia chính sự trong một thời gian dài, sau đó nhận lời giúp vua Quang Trung xây dựng đất nước, rồi xin rút lui khỏi quan trường để trở về cuộc sống thanh bạch. Trên cơ sở phân tích các tư liệu lịch sử và những đánh giá của hậu thế, bài viết làm rõ quan niệm xuất xử, nhân cách và tư tưởng hành đạo của Nguyễn Thiếp trước những biến động của thời đại. Qua đó, nghiên cứu cho thấy sự linh hoạt, sáng tạo trong việc vận dụng các chuẩn mực Nho giáo của một bộ phận trí thức Việt Nam thế kỷ XVIII.