Khai mỏ và quyền lực địa phương ở khu vực miền núi phía Bắc Việt Nam - Tiếp cận từ trường hợp Thổ ty họ Hoàng tại mỏ Đồng Tụ Long thế kỷ XVIII

Tóm tắt

Bài viết phân tích vai trò của hoạt động khai mỏ trong quá trình hình thành và củng cố quyền lực địa phương ở khu vực miền núi phía Bắc Việt Nam thời kỳ tiền hiện đại, thông qua trường hợp dòng họ thổ ty họ Hoàng quản lý mỏ đồng Tụ Long trong thế kỷ XVIII. Khác với quan điểm phổ biến cho rằng quyền lực của các thổ ty chủ yếu dựa trên việc kiểm soát ruộng đất và kinh tế nông nghiệp, nghiên cứu này cho thấy khai mỏ và kiểm soát tài nguyên khoáng sản là một nền tảng quan trọng tạo lập quyền lực chính trị của các thủ lĩnh địa phương. Trên cơ sở phân tích tiến trình phát triển của họ Hoàng tại Tụ Long trong gần một thế kỷ, bài viết làm rõ mối quan hệ giữa khai thác khoáng sản với việc thiết lập quyền lực của các thổ ty ở khu vực biên giới Việt Nam – Trung Quốc, đồng thời chỉ ra rằng lợi ích từ khai mỏ đã trở thành động lực của sự cạnh tranh giữa các thế lực chính trị trong và ngoài khu vực. Qua đó, nghiên cứu góp phần bổ sung cách tiếp cận về nguồn gốc quyền lực của các thủ lĩnh miền núi, đồng thời lý giải những biến đổi về cấu trúc chính trị và xã hội tại vùng biên giới trước khi diễn ra quá trình thực dân hóa.