Một chặng đường nghiên cứu Nam Bộ trên Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử (1954 - 2023)

Tóm tắt

Bài viết khảo sát quá trình nghiên cứu về Nam Bộ trên Tập san Văn Sử Địa và Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử từ năm 1954 đến năm 2023, qua thống kê 372 bài viết chuyên khảo về vùng đất này. Kết quả cho thấy nghiên cứu Nam Bộ phát triển mạnh từ năm 1959, gắn với yêu cầu phục vụ sự nghiệp cách mạng và cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Giai đoạn được quan tâm nhiều nhất là lịch sử cận đại (1858-1945) và hiện đại (từ 1945 đến nay), với trọng tâm là các cuộc kháng chiến, phong trào yêu nước, các nhân vật lịch sử và những vấn đề chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Sau năm 1975, đặc biệt từ thời kỳ Đổi mới, phạm vi nghiên cứu ngày càng mở rộng, cách tiếp cận trở nên khách quan và đa chiều hơn, phản ánh sự đổi mới trong tư duy sử học. Nhiều vấn đề từng gây tranh luận như đánh giá Phan Thanh Giản, Trương Vĩnh Ký, vai trò của chúa Nguyễn, triều Nguyễn hay chính quyền Sài Gòn được xem xét lại trên cơ sở tư liệu và phương pháp nghiên cứu hiện đại. Bài viết khẳng định Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử là diễn đàn học thuật quan trọng, góp phần phản ánh sự phát triển của sử học Việt Nam và khẳng định Nam Bộ vẫn là một lĩnh vực giàu tiềm năng nghiên cứu.