Quyền lực của Toàn quyền Đông Dương trong giai đoạn 1887-1891: Từ bị hạn chế đến mở rộng, tập trung và thống nhất

Tóm tắt

Năm 1887, Tổng thống Pháp ban hành các sắc lệnh thiết lập Liên bang Đông Dương và quy định quyền lực của Toàn quyền - người đứng đầu Liên bang. Các Sắc lệnh này một mặt trao cho Toàn quyền Đông Dương nhiều quyền lực, đặc biệt trong lĩnh vực chính trị - hành chính, mặt khác tạo ra cơ chế kiểm soát, hạn chế quyền lực của toàn quyền: không có quyền chỉ huy quân đội, không được tự ý tiến hành các hoạt động ngoại giao với nước ngoài, không được phép quyết định các loại thuế ở Đông Dương,… Điều này đã gây ra nhiều khó khăn cho chính quyền Pháp trong công cuộc đàn áp các cuộc khởi nghĩa của nhân dân Việt Nam và giải quyết bất đồng với Trung Quốc liên quan tới phân định, cắm mốc đường biên giới Bắc Kỳ - Trung Quốc. Để giải quyết tình trạng này, năm 1891, Tống thống Pháp đã ban hành quy định sử đổi, bổ sung, trao cho Toàn quyền Đông Dương quyền hành lập pháp, lập quy và hành pháp. Toàn quyền không chỉ có mọi quyền hành trong lĩnh vực chính trị hành chính mà còn là người chỉ đạo tối cao các lực lượng quân đội Pháp ở Đông Dương, có toàn quyền chỉ đạo tổ chức, xây dựng lực lượng binh lính người Việt trong quân đội Pháp ở Đông Dương,… Việc tập trung, thống nhất quyền lực trong tay Toàn quyền đã tạo cơ sở thống nhất, tập trung trong chỉ đạo, hành động của quân đội và chính quyền Pháp, đây là một trong những vấn đề mấu chốt giúp chính quyền Pháp hoàn thành mục tiêu bình định quân sự và giải quyết xong về cơ bản vấn đề tranh chấp biên giới với Trung Quốc ở Bắc Kỳ.