Tòa án phong tục ở Tây Nguyên dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa: từ bãi bỏ đến tái lập và hệ quả
Từ khóa:
Tòa án phong tục, Tây Nguyên, Việt Nam Cộng hòa, đa nguyên pháp luật, chính sách dân tộc.Tóm tắt
Bài viết phân tích quá trình bãi bỏ và tái lập Tòa án phong tục ở Tây Nguyên dưới thời Việt Nam Cộng hòa, qua đó làm rõ vai trò của thiết chế này trong quản trị vùng dân tộc thiểu số. Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp phân tích tư liệu lưu trữ và tiếp cận liên ngành từ nhân học pháp lý và lý thuyết đa nguyên pháp luật. Kết quả cho thấy, việc bãi bỏ Tòa án phòng tục dưới thời Ngô Đình Diệm nhằm tập trung quyền lực và đồng hóa pháp lý, trong khi việc tái lập dưới thời Nguyễn Văn Thiệu mang tính nhượng bộ chính trị nhằm giảm căng thẳng sắc tộc. Tuy nhiên, Tòa án phong tục chỉ tồn tại như một thiết chế tự trị có kiểm soát, với thẩm quyền bị giới hạn bởi hệ thống tòa án quốc gia, phản ánh sự giằng co giữa mục tiêu thống nhất pháp luật và nhu cầu duy trì luật tục bản địa.
